Organisatie-opstellingen brengen de achterliggende oorzaken van organisatieproblemen aan het licht.

Hoe vaak maken wij niet mee dat organisatieproblemen hardnekkiger blijken dan we dachten. Ondanks de goede bedoelingen van alle betrokkenen, lukt het niet ze op te lossen. De oorzaak moeten we in zulke gevallen zoeken in de werking van het organisatiesysteem. Via een organisatie-opstelling kunt u daar op een snelle wijze inzicht in verkrijgen. Lees hieronder meer over de achtergronden van deze fascinerende methodiek, die wij op uw verzoek graag voor u toepassen.

Tijdens ons gehele leven, of het nu onze familie, een school of een organisatie betreft, zijn we steeds weer gebonden in systemen, die een flink deel van ons dagelijks leven bepalen. In een aantal gevallen kun je zelf kiezen voor het lidmaatschap van een systeem, bijvoorbeeld waar het gaat om de organisatie waar je voor werkt. Nadat je eenmaal deel uit maakt van een systeem ben je echter, onafhankelijk van je mening erover, ook onderdeel van de dynamiek binnen dat systeem. Het wordt steeds duidelijker dat veel organisatorische en/of persoonlijke problemen hun oorzaak in de systeemdynamiek hebben en daardoor op individueel niveau haast onoplosbaar lijken.

De Duitse psychotherapeut Bert Hellinger ontwikkelde een methode voor systemisch werken, die ons in staat stelt de verborgen belemmeringen binnen een systeem (gezin, familie, organisatie e.d.) zichtbaar te maken. Anderen (o.a. Klaus Grochowiak, Gunthard Weber en in Nederland: Egbert Kinds) hebben de methodiek van Hellinger vertaald naar de problematiek van mensen binnen organisaties.

Door middel van een organisatieopstelling wordt gewerkt aan problemen die hun oorsprong vinden in de bredere context van het organisatiesysteem. Op basis van het zichtbaar maken van de dynamiek worden deelnemers geholpen om hun eigen plek in de organisatie in te nemen, waardoor de dynamiek verandert en zowel de mensen als het hele systeem gezonder kunnen functioneren. De ervaring leert dat mensen door deelname aan een opstelling een duidelijk besef krijgen wat de eigen plek in de organisatie inhoudt. Het op diep niveau kennen van deze plek en de positie die anderen innemen, geeft ruimte voor acceptatie, zingeving en koersbepaling.

Hoe verloopt een opstelling?

Om een opstelling te kunnen doen, is een groep van 10 tot 20 personen en een voldoende grote ruimte (ca. 50 m²) nodig. Na een introductie over de werkwijze, vraagt de begeleider wie van de aanwezigen een thema heeft, waaraan hij of zij wil werken. Het is niet nodig om dit thema van te voren precies te kunnen verwoorden.

De begeleider stelt de ‘cliënt’ een aantal vragen en besluit welke ‘rollen’ nodig zijn voor de opstelling. De cliënt nodigt andere deelnemers uit om een bepaald persoon in de organisatie te representeren. Het is niet nodig dat deze enige informatie over de betreffende organisatie bezitten. De cliënt stelt deze representanten (ook wel ”stand-in’s” genoemd) op in de ruimte. Vanaf dat moment gaat de cliënt zitten en kijkt naar wat er in de opstelling zichtbaar wordt.

De begeleider stelt vragen aan de representanten en verplaatst hen zo nodig. Wanneer een juiste plek voor alle leden uit het systeem is gevonden, kan de cliënt (wanneer hij of zij dat wil) zijn eigen plaats binnen het systeem innemen en de veranderingen ervaren.

Deelnemers krijgen de mogelijkheid om deze nieuwe methode te ervaren als cliënt en/of als representant. Niemand is echter ergens toe verplicht. Ook deelnemers die alleen als toeschouwer aanwezig zijn, worden vaak diep geraakt door wat zij bij andere deelnemers zien. Ook zij nemen vaak inzichten over hun eigen situatie mee naar huis.

De duur van een opstelling kan variëren van 15 minuten tot meer dan een uur.

Thema's voor een opstelling

Voorbeelden van thema’s uit de organisatiesfeer zijn:

• onzekerheid over positie en ambitie
• regelmatig terugkerende conflicten op het werk
• draagvlak voor ingrijpende veranderingen, zoals reorganisaties en fusies
• onduidelijkheid in leiderschap
• strijd tussen verschillende delen van de organisatie of organisaties in een netwerk
• grote mate van verloop of ziekteverzuim
• kans van slagen van cultuurverandering
• relatie tussen bedrijf en klanten
• structurele financieringsproblematiek

Begeleiding

Tony Weggemans treedt op als organisator en begeleider van organisatie-opstellingen. Hij volgde daarvoor de opleiding `Consultant Systeemdynamiek´van Klaus Grochowiak en Egbert Kinds. Hij is lid van het landelijk netwerk van begeleiders van opstellingen SONT. Voor meer informatie over de toepassing van de methodiek kunt u bij hem terecht.

Verdere achtergrondinformatie

Meer informatie over de methodiek van opstellingen, is op Internet gemakkelijk te vinden. Enkele suggesties voor interessante websites zijn:www.cnlpa.de (Duitstalig; instituut van Klaus Grochowiak), www.hellinger.com (Duitstalig), www.hellingerinstituut.nl en www.ino-c.org (Duitstalige website van de International Organizational Constellations Network).